De zeven principes van Leonardo da Vinci

Leonardo da Vinci (1452-1519) moet zowat één van de meest universele mensen geweest zijn die onze wereld tot op heden gekend heeft.

Hij bestudeerde de menselijke anatomie, tekende als architect de ontwerpen voor zowel militaire als civiele bouwwerken, hij schreef boeken en componeerde muziek. Hij maakte de meest indrukwekkende schilderijen, zoals de Mona Lisa. Daarnaast maakte hij ook beeldhouwwerken en bestudeerde hij natuurkunde en scheikunde. Kortom hij was het prototype van de homo universalis.

In de fotografie kennen we Leonardo da Vinci vooral van de essays die hij schreef over hoe je schaduwen moest schilderen. Dat was bedoeld voor schilders, maar wij fotografen hebben er ook veel uit geleerd. Tot op heden hanteren we in de hedendaagse studiofotografie die kennis die Leonardo da Vinci neer schreef bij nagenoeg elke fotoshoot die we ernstig nemen.

Los van dat alles was hij ook een filosoof die voortdurend nadacht over het leven. Volgens mij is het net dit nadenken over het leven dat hem zo veelzijdig maakte. Hij liet ons zeven principes na om succesvol te zijn in ons leven, ongeacht wat we willen bereiken.

1 – Curiosita

In de eerste plaats zei da Vinci dat je het leven moet benaderen met een onophoudelijke interesse om nieuwe dingen te leren. Om succesvol te zijn, moet je in de eerste plaats benieuwd zijn naar het onbekende en er voortdurend naar streven om nieuwe zaken bij te leren. Nieuwsgierigheid is heel belangrijk voor da Vinci. Mensen zijn er zich niet van bewust hoeveel vragen er dagelijks in hun hoofd opkomen, zonder dat ze daar iets mee doen. Onze nieuwsgierigheid moeten we gebruiken als een onuitputtelijke bron van vragen. Door antwoorden te zoeken komen we tot nieuwe ideeën.
Wat we nu omschrijven als levenslang leren formuleerde da Vinci dus eigenlijk al in de zestiende eeuw.
Aansluitend op zijn basisprincipe curiosita raadde hij ook iedereen aan om een dagboek bij te houden en daar regelmatig in terug te bladeren.
Toegegeven, een dagboek heb ik niet, maar ik vind dat dit blog wel aardig dicht in de buurt komt van wat da Vinci bedoelde.
Een mens moet mee zijn met zijn tijd, natuurlijk.

2 – Dimostrazione

Met zijn tweede principe dimostrazione stelt hij dat je moet bereid zijn om te leren uit je fouten. In de eerste plaats moet je je bewust zijn van je fouten. Je moet ook aanvaarden dat je fouten gemaakt hebt, zodat je dit als een afgesloten verhaal kan achterlaten en vervolgens over je fouten kan nadenken om er conclusies uit te trekken. Voor da Vinci draait dit grotendeels rond een soort doorzettingsvermogen. Het gaat over vermijden dat je opgeeft als iets fout loopt, jezelf niet laten vastlopen in teleurstellingen als iets niet loopt zoals je het wou, maar gewoon blijven doorzetten. Dit doe je door je fouten te aanvaarden, ze te analyseren en vervolgens weg te werken. Op de duur werkt dit versterkend: telkens je een fout maakt zie je dit niet langer als een falen of tekort schieten, maar als een opportuniteit om te leren of om beter te worden.
Heel wat wetenschappelijke kennis wordt trouwens experimenteel opgebouwd op basis van een soort trial and error methode.
Toegepast op artistieke fotografie kan je besluiten dat Da Vinci ons vooral zou aangespoord hebben om veel te experimenteren en ook aan de slag te gaan met technieken die we nog niet kennen of beheersen. Thinking out of the box, dus.

3 – Sensazione

Het derde principe sensazione gaat over het verfijnen van uw zintuigen. Een kok moet voortdurend streven naar het verfijnen van zijn smaak en reuk. Een psycholoog moet de manier waarop hij naar mensen luistert voortdurend proberen te verfijnen. Da Vinci wees er ook op dat we moeten leren om alle zintuigen te gebruiken. In het voorbeeld van de kok gaat het dus niet alleen om zijn smaakzin, maar ook over ruiken en kleuren bekijken.
Een fotograaf moet in dit kader steeds streven naar het verfijnen van de manier waarop hij kijkt naar wat hij fotografeert, evenals de manier waarop hij achteraf kijkt naar de beelden die hij gemaakt heeft.

4 – Sfumato

In het leven word je geconfronteerd met onzekerheden, paradoxen en dubbelzinnigheden die je niet begrijpt. Je bouwt vermoedens en intuïtie op, maar die blijken nadien niet altijd correct te zijn. Met het principe van sfumato bedoelt da Vinci dat je het onbekende niet moet vermijden, maar integendeel het net moet omhelzen. Het betekent dat je je moet bewust worden van je angst voor het onbekende, zodat je je kan ontdoen van die beperkende gedachten. Op die manier ontdek je nieuwe ideeën, nieuwe inzichten en nieuwe kennis.
Doorheen de kunstgeschiedenis zien we allerlei figuren die met iets totaal nieuw kwamen. De nieuwe trendsetters – die ook vaak avant-garde brachten – werden heel vaak door een breed publiek op negatieve beoordelingen onthaald. De allereerste artistieke foto die ooit gemaakt werd two ways of life van Oscar Rejlander werd in 1857 aanvankelijk ook volledig afgewezen door de victoriaanse elite.

5 – Arte et scienza

Dit is da Vinci ten voeten uit: streven naar een evenwicht tussen wetenschap, logica, verbeelding en kunst. Dit gaat over een harmonie tussen het feitelijke en de verbeelding, tussen kennis en creativiteit, tussen het rationele en emotie.

6 – Corporalita

De klassieke Romeinen hanteerden reeds het principe mens sana in corpore sano – een gezonde geest in een gezond lichaam. Het zesde principe van da Vinci corporalita is eigenlijk net hetzelfde: streven naar een goede lichamelijke conditie, op uw voeding letten en zo meer. Wie gezondheidsproblemen heeft zal vaak zien dat dit voor belemmeringen zorgt in het uitwerken van creativiteit of het opbouwen van kennis.
Toegegeven, de geschiedenis heeft ons ook enkele mensen doen opmerken die geniale dingen realiseerden, ondanks een aantal lichamelijke beperkingen. Ik denk bij voorbeeld aan Ludwig von Beethoven, die doof werd. Of aan Stephen Hawkin, die de briljantste theorieën omtrent ons heelal formuleerde, ondanks het feit dat hij aan ALS leed.
Dan denk ik steeds: wat als die mensen die beperkingen niet zouden gehad hebben?

7 – Connessione

Met zijn laatste principe van connessione komt da Vinci bij het systeemdenken. Dit gaat over het verbanden leggen tussen allerlei inzichten en ervaringen. Om de zoveel tijd moet je eens jezelf opnieuw uitvinden door gewoon eens afstand te nemen van wie je bent en wat je doet. Jezelf eens kritisch tegen het licht houden en kritisch beoordelen wie je bent en wat je doet. Dit principe omvat ook het op zoek gaan naar blinde vlekken in je ontwikkeling.

Lightpainting in het Gentse Stadsmuseum

Deze week organiseerde het Gentse Stadsmuseum (STAM) een demonstratie van lightpainting.

Wie mij wat kent zal wel weten dat ik dit voor geen geld wou missen.

Het STAM is gevestigd in de ‘Oude Bijloke’. Dat is een oude site die nog dateert uit de middeleeuwen. In de 13de eeuw werd er een klooster en een hospitaal opgetrokken. Tot in de 19de eeuw speelde ‘de Bijloke’ een belangrijke rol in de Gentse gezondheidszorg.

Tegenwoordig is het oude gebouwencomplex volledig gerenoveerd en geeft het onderdak aan een aantal kunst- en muziekacademies, en uiteraard ook het zogenaamde STAM, een museum over de historiek van de stad Gent. Centraal in de site bevindt zich een middeleeuwse kapel, die deze week dus het decor vormde voor een reeks demonstraties rond lightpainting.

Op zich een prachtig initiatief. Een museum dat eigenlijk bedoeld is om de historiek van de mooiste stad van Vlaanderen in beeld te brengen, wordt plots een forum voor een hedendaagse creatieve vorm van artistieke fotografie. Wat kan iemand als ik nog meer verlangen?

Maar o wee … het initiatief viel compleet in het water.

De lightpainting artist stond er helemaal alleen voor een publiek van mensen die vooral heel veel kleine kinderen meegebracht hadden. Elk van die kinderen wil dan natuurlijk dolgraag eens met die lichtjes spelen, maar geen kat in het publiek die snapt waar het precies over gaat. De meeste mensen zijn naar het evenement gekomen met de verwachting dat ze een soort indoor-versie van het Gentse lichtfestival te zien zouden krijgen. Men verwachtte blijkbaar dat de middeleeuwse kapel ondergedompeld zou worden in een lichtspektakel.

Niets was echter minder waar. De talrijk opgekomen menigte nam fronsend een blik op wat er zich in de kapel afspeelde, snapte er geen snars van en droop even snel af als ze binnen gekomen was, mopperend over het feit dat ze 8 euro toegang hadden moeten betalen per persoon.

Zopas las ik op sociale media hoe talrijke mensen hun ongezouten mening gaven over dit evenement. Ik ben er echt van geschrokken hoe “boertig” sommige mensen durven zijn in de anonimiteit van wat ze twitteren of op Facebook posten. Dit is echt niet meer normaal.

Toegegeven, het evenement zat niet goed in elkaar. Men had op z’n minst een ervaren fotograaf moeten voorzien om in te staan voor de fotografie, zodat de lightpainting artist zich ten volle zou kunnen concentreren op zijn demonstraties zonder zelf ook met behulp van de timer op zijn fototoestel zijn eigen opnames te moeten maken. Op die manier had men veel sneller de toeschouwers het resultaat van de lichtsculpturen kunnen tonen op een groot scherm. Het zou nog beter geweest zijn, mocht men er een derde persoon in betrokken hebben om via een microfoon commentaar en uitleg te geven bij alles wat er gebeurde.

Maar, goed … Men heeft iets proberen te brengen rond lightpainting. De bedoeling was goed. Ik ben zelfs heel blij met het feit dat het STAM iets wou brengen rond lightpainting. Jammer genoeg is de uitvoering helemaal op een sisser uitgelopen.

Artistiek naakt

Voor alles is een eerste keer, zegt met wel eens. Dus ook voor een fotoshoot artistiek naakt. Ik denk dat ik zelf nerveuzer was dan het model.

Model: Tessy D.
Locatie: Wauxhall in Spa

Fire down below

Eén van mijn favoriete activiteiten is lightpainten.

Om spectaculaire foto’s te maken zijn drie ingrediënten nodig. Ten eerste, een camera op een statief, maar daar had je wellicht zelf ook kunnen opkomen. Ten tweede, een mooie locatie, die we vonden in een oude mergelgroeve. En ten derde, iemand die leuke figuren kan maken, en daar heb ik mijn urbex-maatje Anja voor.

Dit zijn haar allereerste lightpaintings en voor wat mij betreft is dit experiment zeker voor herhaling vatbaar.